غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )

147

مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )

چين بن يافث اول كسىكه در تركستان نقاشى و صورتگرى و بافتن جامهء ملون ابداع و اختراع كرده به فرزندان خود آموخت و ابريشم از پيله به دست آورد او بود و اكثر حرف و صناعات كه تا غايت در ميان اهل چين باقى مانده از مخترعات او است . و چين را پسرى بود ماچين نام كه بانى شهر ماچين است . سنگ يشم او به دست آورد و خاصيت آن را معلوم كرد و مشك از آهو حاصل نمود . كمار بن يافث دو پسر داشت : يكى بلغار كه شهر بلغار « 1 » منسوب بدوست ، و ديگرى برطاس . روباه و سمور و سنجاب او به دست آورده از پوست آنها ملبوسات ترتيب داد . النجه خان در زمان سلطنت او ، اتراك به كثرت مال مغرور شده از جادهء مستقيم منحرف گشتند و سلوك طريق كفر و شرك اختيار نمودند . و او را دو پسر بود به يك شكم : تاتار و مغول . اغوز خان بن قرا خان بن مغول خان به لطافت صورت او گل در بوستان خانيت نشكفته و به حسن سيرت او فرزندى در خاندان سلطنت در وجود نيامده . نقل است كه چون اغوز خان متولد شد سه شبانه روز پستان مادر در دهان نگرفت و هر شب مادرش در خواب ديدى كه طفل با او گفتى كه تا تو به خدا ايمان نيارى من شير تو نخورم ! و چون آن عورت از ترس شوهر به ظاهر ايمان نمىتوانست آورد در نهان مسلمان شد ، بعد از آن اغوز خان پستان او را در دهان گرفت . و در آن اوان رسم مغولان چنان بود كه تا فرزندى يك ساله نمىشد او را نام نمىنهادند . و چون يك سال از عمر اغوز بگذشت پدرش قرا خان طوئى عظيم ترتيب داده

--> ( 1 ) . اين شهر بلغار را كه اكثر سكنهء آن مسلمان و در نزديكى غازان حاليه در روسيهء مركزى بوده نبايد با بلغارستان امروزى اشتباه كرد ( تاريخ مغول عباس اقبال آشتيانى ، ص 109 ) .